Auteur: Anna Simon

Kralingen, foto van Micheile Henderson

Het adres van mijn overgrootvader

On door Anna Simonin20e eeuw, Bevolkingsregister, Genealogie2 reacties

Een adres is één manier om een persoon of een stamboom wat meer tot leven te brengen. Het bevolkingsregister is vaak een goede plek om te beginnen (na 1811 natuurlijk). Als voorbeeld: mijn overgrootvader Nicolaas Overgaauw, geboren en getogen in Kralingen.

De context: Nicolaas Overgaauw

Nicolaas Overgaauw (1874-1947) was de vader van de vader van mijn moeder. Hij werd geboren op 19 augustus 1874 in Kralingen. Bij zijn geboorte was Kralingen nog een zelfstandige gemeente, maar in 1895 werd het een wijk van Rotterdam. Nicolaas werkte als klerk en administrateur, onder andere bij de gasfabriek. In 1909 trouwde hij met Barendina van der Heiden (1884-1981). Ze kregen samen drie kinderen, waaronder mijn opa, Dolf Overgaauw (1911-1997). Is dit niet een prachtige foto van het gezin? Ik denk van rond 1930.

Foto van Nicolaas Overgaauw en zijn gezin, 1930

Het gezin, van links naar rechts: Abraham Cornelis Overgaauw (1910-1996), Wilhelmina Antonia (Wil) Warnaar-Overgaauw (1916-?), Nicolaas Overgaauw (1874-1947), Barendina Jacoba Overgaauw-van der Heiden (1884-1981) en Hendrik Adolf (Dolf) Overgaauw (1911-1997).

Het document: een gezinskaart uit het Stadsarchief Rotterdam

Gezinskaarten waren tussen 1880 en 1941 een onderdeel van het bevolkingsregister. Er is een schat aan informatie op te vinden. Lees daar meer over op de website van het Stadsarchief Rotterdam. Voor dit stuk beperk ik me tot de kolom “Huizing” op de achterkant van de gezinskaart: het adres. Bij een verhuizing binnen Rotterdam werd het oude adres doorgestreept en het nieuwe adres toegevoegd. In de ruim 30 jaar tussen 1909 en 1941 heeft Nicolaas Overgaauw met zijn vrouw op 3 adressen in Kralingen gewoond: Sophiakade 9a, Jaffadwarsstraat 10 en Oudedijk 247a.

Google maps Kralingen

De drie adressen zijn snel te vinden op Google maps natuurlijk. Ze liggen dicht bij elkaar. Nog mooier is het om het op te zoeken op een kaart van rond die tijd. En er oude foto’s of prentbriefkaarten bij te zoeken.

Detail plattegrond 1920 (zie bron hier beneden)

Oude prentbriefkaarten: Links boven (of 1e foto): Oudedijk Rotterdam, 1930, gezien vanaf hoek Jericholaan (Stadsarchief Rotterdam). Links onder (of 3e foto): Oudedijk Rotterdam 1946 (SERC), Rechts boven (of 3e foto): Sophiakade 1920 (SERC). Rechts onder (of 4e foto): Sophiakade 1938 (Stadsarchief Rotterdam). Bronnen met links: zie beneden.

Dan de vergelijking met hoe het er nu uit ziet. Hoeveel is er nog bewaard uit het begin van de 20ste eeuw? Volgens de kaart van de brandgrens zouden deze straten gespaard zijn in het bombardement van Rotterdam in 1940. Maar dat wil nog niet zeggen dat de huizen ongemoeid zijn gelaten. Het liefst was ik er heen gereisd om er zelf rond te lopen. Maar in deze coronatijd kan ik het niet echt aan mezelf verkopen als een ‘noodzakelijke reis’. Dus dat moet even wachten. Nu maar mezelf tevreden stellen met Google Street View.

  • Streetview Sophiakade
  • Streetview Jaffadwarsstraat
  • Streetview Oudedijk 247a
  • Streetview Oudedijk hoek Jericholaan

Bovenste rij: links: Sofiakade 2018: dat moet nieuwbouw zijn. Midden: Jaffadwarsstraat 2018: dat lijkt nog wel te kunnen voor de eerste helft van de 20ste eeuw. Rechts: Oudedijk 247a is de deur direct rechts van de sportshop, de winkel op de begane grond is veranderd, maar de gebouwen zijn hetzelfde. Onderste foto: zelfde blik als de prentbriefkaart uit 1930 hierboven, maar dan in 2018. Daar heeft mijn overgrootvader gewoond! Bron: Google Streetview.

Ter aanvulling heb ik nog de herinneringen van mijn moeder en haar zus uitgevraagd. Mijn tante kan zich de deur van het huis aan de Oudedijk nog vaag herinneren van vroeger. Later, als weduwe, woonde haar oma (Barendina dus) aan de Noorderhavenkade in Rotterdam. Haar vader (mijn opa) woonde nog aan de Oudedijk toen hij mijn oma ontmoette in de jaren ’30, bij de tennisclub in de buurt.

Ken jij Kralingen-West? Heb je foto’s of informatie over deze adressen, het liefst uit de eerste helft van de 20ste eeuw? Laat het me weten in een reactie hieronder!

Verder lezen

Bron van documenten

Foto kop: Kralingen: Photo by Micheile Henderson on Unsplash

Koepokvaccinatie in 1809

On door Anna Simonin19e eeuw, Geneeskunde, Koninkrijk 1806-18101 reactie
Document 1809 over koepok vaccinatie door chirurgijn Hendrik Lobberegt

Een briefje uit de begintijd van vaccinaties. De koepokvaccinatie voorkwam sterfte door pokken. Vanaf 1808 probeerde de overheid deze vaccinatie te stimuleren onder de Nederlandse bevolking. De eerste landelijke vaccinatiecampagne in Nederland.

De context: vaccinatie tegen pokken

De pokken was een gevreesde ziekte, die vooral onder kinderen en jongvolwassenen rond ging. Daarom werd hij destijds ook wel ‘de kinderziekte’ genoemd. Deze virusziekte veroorzaakte veel ziekte en sterfte. Het was opgevallen dat het doormaken van koepokken, een relatief onschuldige virusziekte, iemand beschermde tegen de ernstige vorm van pokken. Bij de vaccinatie werd pus uit koepokken ingespoten in de arm, om de ziekte koepokken te veroorzaken. Na zo’n 5-6 weken ben je daar weer van genezen, en voortaan beschermd tegen pokken.

Pokken

In november 1808 publiceerde koning Lodewijk Napoleon (koning van 1806-1810) een decreet om het gebruik van dit vaccin aan te moedigen. Hij stelde onder andere voor om het gratis beschikbaar te stellen. Alle soldaten die de kinderziekte nog niet hadden doorgemaakt moesten binnen 3 maanden gevaccineerd worden. Alle dokters en chirurgijns moesten iedere 3 maanden een rapport naar hun gemeentebestuur sturen met informatie over het aantal gevaccineerde personen. En ieder jaar zou in ieder departement een gouden medaille worden uitgereikt aan de 3 dokters of chirurgijns die de meeste personen hadden gevaccineerd, mits het meer dan 100 personen waren, en de geneesheer dat gratis had gedaan.

Koning Lodewijk Napoleon initieert een landelijke vaccinatie campagne

Het document: briefje van de chirurgijn

Hendrik Lobberegt (1770-1814) werkte als chirurgijn in Hooge en Lage Zwaluwe. Met dit briefje voldoet hij netjes aan zijn plicht om iedere 3 maanden op te geven hoeveel personen hij gevaccineerd heeft. Het aantal van 35 personen is waarschijnlijk niet slecht voor de kleine gemeenschap van Hooge en Lage Zwaluwe.

Gras-, bloei- en zomermaand zijn de namen voor april, mei en juni die koning Lodewijk Napoleon vanaf februari 1809 verplicht had gesteld. Oogstmaand staat voor augustus.

Transcriptie document

Hiermede verwittigd de ondergetekende H. Lobberegt aan het bestuur der gemeenten van Hooge en Laage Zwaluwen dat hij gedurende gras-, bloei – en zomermaand des jaars 1809, blijkens zijn gehouden dag-journal, het geluk gehad hebbe om een aantal van 35 lieden zodanig te vaccineren, dat (alhoewel er enige afwijkingen, niet merkwaardig genoeg om hier te noteren, doch waarvan de ondergetekende notitie heeft, hebben plaats gehad) er niets merkwaardigs zij voorgevallen, maar alle volgens den gewonen loop der ziekte genezen zijn. Ook hiervan geeft de ondergetekende kennis, en wenst aan het oogmerk voldaan te hebben, en tekend zich met verschuldigden eerbied. Uwe Edele onderdanige dienaar, H. Lobberegt. Hoge Zwaluwe den 25e van oogstmaand 1809.

Verder lezen

Bron van documenten
  1. Regionaal Archief Tilburg. 2500 Inventaris van het archief van het Dorpsbestuur van Hooge en Lage Zwaluwe, 1550 – 1813. Inventarisnummer 1080. Stukken betreffende de vaccinatie tegen de pokken of kinderziekte 1808, 1809.
  2. West-Brabants Archief. 0450 Archief van de stad Klundert, 1550-1810. Inventarisnummer 1564. Stukken betreffende de koepokvaccinatie 1808-1810.

Introductie

On door Anna SimoninAlgemeenEen reactie plaatsen

Op deze blog wil ik korte stukjes delen uit archieven en boeken. Documenten en afbeeldingen die iets beschrijven van het leven van alledag van de afgelopen 300 jaar. Opmerkelijke, grappige of hele gewone stukken tekst of afbeeldingen. Vondsten uit een archief, fysiek of digitaal, of uit een boek. Ik zal er meestal een stukje achtergrond bij proberen te schrijven, met meer of minder context, of een link naar meer informatie. Ik zal proberen twee keer per maand iets toe te voegen aan de site.

Mijn doel is interessante vondsten te delen, mezelf te oefenen in het schrijven, en mijn liefde voor de alledaagse geschiedenis uit te dragen. Ondertussen ben ik bezig aan het schrijven van een nieuwe historische roman, ook gebaseerd op feiten opgeduikeld uit archieven.

Ik heb jaren geleden een cursus paleografie gevolgd aan Het Utrechts Archief, maar verder ben ik autodidact in geschiedenis en archiefonderzoek. Een echte amateur dus. Ik verwelkom commentaar en advies – vertel het me vooral als ik ergens een fout maak of een hele verkeerde interpretatie geef!

Foto: Glenn Carstens-Peters on Unsplash